Het vraagstuk
Een publiek waterbedrijf draait op vakmanschap. In de grond, aan de assets en op het water werken mensen die trots zijn op hun vak. Voor dat dagelijkse werk en voor de opgaven van de toekomst heeft het bedrijf vakmensen nodig, en juist in techniek en IT werd de schaarste nijpend. Arbeidsmarktschaarste blijft vooral in techniek zichtbaar. In het tweede kwartaal van 2026 waren er naar schatting 70.700 openstaande technische vacatures in Nederland.
De coronacrisis versterkte bovendien de noodzaak van omscholing.
Zelf werven was niet meer genoeg. Het bedrijf moest de arbeidsmarkt en de doelgroepen anders benaderen, en niet als solospeler, maar samen met andere partijen in de regio. Er ontstonden regionaal steeds meer initiatieven om werving en opleiding duurzaam aan te pakken. De organisatie besloot de arbeidsmarkt als programma op te pakken, met een plek voor het bedrijf in die samenwerkingen.
Voor een publieke organisatie komt daar iets bij. Een waterbedrijf kan niet stoppen met leveren omdat er mensen ontbreken. De continuïteit van een vitale voorziening hangt mede af van de vraag of er over vijf of tien jaar nog genoeg vakmensen zijn. Arbeidsmarktbeleid is hier dus geen HR-onderwerp, maar een onderdeel van de bedrijfsvoering.
Het opvallende aan deze vraag is dat ze niet over één vacature ging, maar over het hele systeem van werven, opleiden en binden. Dat maakt het een veranderopgave, met interne belangen, externe partners en een lange adem.
Arbeidsmarktschaarste: wat er nodig was
Een programmamanager arbeidsmarkt voor een programma van twee jaar, met een tweeledige opdracht.
- Intern: structuur aanbrengen en richting geven aan lopende en nieuwe initiatieven, zoals een sourcingaanpak en een eigen bedrijfsschool. Daarvoor een strategisch plan schrijven met acties voor korte, middellange en lange termijn, waarmee de aanpak in de organisatie wordt geborgd.
- Extern: de directie ontzorgen en ondersteunen in strategische overleggen met regionale netwerkpartners, en het bedrijf daarin binnen het mandaat van de opdracht vertegenwoordigen.
De maatregelen moesten aansluiten op het strategisch personeelsplan en zich richten op de kennis, vaardigheden en profielen van de toekomst. Gevraagd werd iemand met sporen in programmamanagement in een complexe, politiek-bestuurlijke organisatie, en met ervaring met vraagstukken over de inclusieve arbeidsmarkt en opleiden.
Wat er gebeurde
Gedurende de volle looptijd van het programma werkte de programmamanager aan deze opleveringen:
- een strategisch plan voor de arbeidsmarkt met acties voor korte, middellange en lange termijn;
- structuur en richting voor lopende initiatieven, zoals de sourcingaanpak en de bedrijfsschool;
- borging van de aanpak in de organisatie, in lijn met het strategisch personeelsplan;
- vertegenwoordiging van het bedrijf in strategische overleggen met regionale netwerkpartners, ter ontzorging van de directie.
Richting vooruit
Een tijdelijke programmamanager is daarbij een bewuste keuze. Het programma had een begin en een eind, en een benoemd resultaat: structuur brengen, een strategisch plan opleveren en de aanpak borgen, zodat de organisatie het daarna zelf kan dragen. Dat maakt de inzet een opdracht met een eindpunt, niet een extra functie in de organisatie. En het vraagt iemand die niet alleen plannen maakt, maar ook de mensen meekrijgt die ze straks moeten uitvoeren.

De organisaties van morgen worden vandaag gebouwd.